Likya Medeniyetinin ana limanı olan Patara, 114 yıl önce telsiz telgraf ile bağlandığı Libya’ya bu kez “kültürel bir mesaj” verecek. Osmanlı İmparatorluğu’nun Kuzey Afrika’daki son toprağı Trablusgarb ile tek bağlantısı olan telsiz telgraf istasyonu, restore edilecek. Patara Örenyeri’nin bitişiğinde bulunan Anadolu’nun ilk telsiz telgraf istasyonu müzeye dönüştürülerek turizme kazandırılacak. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2020’yi Patara Yılı ilan etmesinin ardından 2’nci Abdülhamit’in emriyle kurulan istasyon, Ajansımız desteğiyle yeniden ayağa kaldırılarak bölgesel kalkınmaya da katkı sağlayacak.
1906 yılında Anadolu ile Trablusgarb’ı birbirine irtibatlandıran iki istasyon kuruldu. Biri Patara’da diğeri Derne’de bulunan istasyonlar, yaklaşık 110 yıl önce farklı zamanlarda İtalyanlar tarafından bombalanarak tahrip edildi. Mustafa Kemal Atatürk de Libya’daki istasyonun bulunduğu Derne’de yerel halkı teşkilatlandırarak İtalyanlara karşı savaştı.
MÜZE OLACAK
Antalya'nın Kaş ilçesinde yer alan, Likya Birliği'nin başkenti olarak bilinen Patara'daki Osmanlı’nın ilk ve devrinin en ileri telsiz telgraf istasyonu, restorasyonu yapılarak müzeye dönüştürülecek. Başvurusu Antalya Valiliği Yatırım, İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından yapılan Ajansımız tarafından belirlenen iştirakçilerden Kaş Kaymakamlığı, Kaş Belediye Başkanlığı, Antalya İl Kültür Turizm Müdürlüğü, Patara Kazı Başkanlığı’nın katıldığı proje, 24 ayda sonuçlandırılacak. Proje ile Patara Telsiz Telgraf İstasyonu Külliyesi restorasyonu kapsamında telsiz ana istasyonu, tesisat binası, lojman binası, telsiz kulesi tekrar ayağa kaldırılacak. Bölgenin mekanik ve elektrik tesisat kurulumları ile çevre düzenlemesi yapılacak.
12 BİN OSMANLI LİRASI
2’nci Abdülhamit, 1906 yılında Osmanlı ile kara bağlantısı kalmayan Libya’yla daha hızlı iletişim sağlamak amacıyla biri Patara diğeri Derne’de iki istasyon yaptırdı. Döneminin en teknolojik cihazlarıyla donatılan istasyonlar için devlet bütçesinden önemli bir miktar olan 12 bin Osmanlı Lirası harcandı.
HEDEF GÜNLÜK 4 BİN KELİME
Patara'daki istasyonun karşılığı olan Derne ile arasındaki mesafe, kuş uçuşu 850 kilometre. O dönemde bu mesafede iletişim sağlayan başka bir sistem bulunmuyordu. İki istasyon arasında günde 4 bin kelimenin aktarılması hedeflendi.
AKDENİZ’DEKİ GEMİLER DE FAYDALANIYORDU
Patara’daki istasyonun açılışı, 2’nci Abdülhamid’in tahta çıkışının yıl dönümünde gerçekleştirildi. İstasyon, sadece Derne ile iletişimi sağlamıyordu. Aynı zamanda Akdeniz'de seferde olan askeri gemiler ile uzak ticari gemiler de istasyondan başta meteorolojik bilgiler olmak üzere faydalanıyordu.
ÖNCE DERNE SONRA PATARA BOMBALANDI
İtalyanların 1911’de Derne'deki istasyonu bombalamasıyla birlikte Patara-Derne irtibatı kesildi. İtalyanlar daha sonra Patara'yı da bombaladı. Ardından gelen Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı sonrasında harabeye dönen Patara’daki istasyon, 114 yıl sonra bu kez müze olarak turistlere ve bilim insanlarına hizmet verecek.
TEKNOLOJİ MİRASI
Patara Antik Kenti Kazı Başkanı ve Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Havva İşkan Işık, istasyonun 2’nci Abdülhamit’in vizyon projesi ve son derece önemli bir teknoloji mirası olduğunu söyledi.
BİRİ PATARA DİĞERİ DERNE’DE
İstasyonun Alman Siemens Halske firmasına yaptırıldığını anlatan Prof. Işık, “Bu istasyon, 850 kilometreyi kesintisiz aşarak Akdeniz'den Libya’ya ulaşmaktadır. Trablusgarb'ın doğusunda Derne kentinde konuşlanan karşı istasyonumuzla bir haberleşme sağlanmış ve Osmanlı’nın Kuzey Afrika’da kalan son toprakları da böylece güvence altına alınmak istenmiştir.” dedi.
İKİ İSTASYON DA BOMBALANDI
Prof. Işık, 1911 yılında Trablusgarb savaşının ilanından kısa bir süre sonra İtalyanların Derne’deki istasyonu bombaladığını belirterek “Buradaki istasyonumuz da İtalyan donanması Anadolu kıyılarına geldikten sonra bombalandı. O bombalamada Patara Antik Tiyatrosu da büyük hasar gördü.” diye konuştu.
Osmanlı’nın Kuzey Afrika’da kalan son toprağı için verdiği mücadelenin asla unutulmaması gereken bir diğer isminin Mustafa Kemal Atatürk olduğuna işaret eden Işık, şöyle devam etti:
GÖZÜNDEKİ DERNE HATIRASI: O gönüllü bir Osmanlı subayı olarak Derne'de göreve gitmiş ve orada İtalyanlarla mücadeleyi yürütmüştür. Gözündeki rahatsızlığın nedeni de Derne'deki şarapnel yarasıdır. Dolaysıyla Patara’daki telsiz telgraf istasyonu, Osmanlı’nın son mücadelelerinin ve Türkiye'nin yeniden inşası azminin adeta bir simgesi niteliğindedir. Bu teknoloji mirasımızın ayağa kaldırılması nedeniyle Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan, Kültür ve Turizm Bakanımız Mehmet Nuri Ersoy ve Sanayi ve Teknoloji Bakanımız Mustafa Varank'a teşekkür ediyorum.
KAZI ÇALIŞMALARI BİTTİ
Ajansımız Genel Sekreteri Volkan Güler, istasyon ile ilgili kazı çalışmalarının tamamlandığını, restorasyona ilişkin ihalenin yapıldığını kaydederek “Restorasyon çalışması neticesinde ana istasyon binası, lojman binası, depo alanı ve dört kuleden bir tanesini ayağa kaldıracağız.” dedi.
SEMBOL ANITLARDAN BİRİ
İstasyonun tarihi, kültürel, diplomatik, teknolojik açıdan önemi olduğuna değinen Genel Sekreter Güler, “Aynı zamanda o dönemden bugüne ayakta kalan muhtemelen tek eser olduğu için yapıyı bilim insanlarının çalışmalarına sunacağız. Bu proje ile Libya ile güçlü bir şekilde devam eden tarihi bağlarımızın en önemli sembol anıtlarından birini de inşa etmiş olacağız.” diye konuştu.
